چراتغییررنگ اجسام اغلب دلیل برتغییرات شیمیایی آنهاست؟
نور
سفيدي كه از خورشيد يا منابع نور ديگر بر اشياء ميتابد مخلوطي است از نورهاي تك
رنگ گوناگون كه در صورت عبور از منشور و جدا شدن آنها هفت رنگ در نور سفيد خورشيد
قابل تشخيص ميباشد. جسمي كه به رنگ معين مثلا" سبز ديده ميشود به اين معني
است كه از ميان نورهاي تك رنگي كه به صورت يك مجموعه نور مركب (مثلا" نور
سفيد) بر آن تابيده شده، فقط نور سبز را بازتابش ميكند و بقيه جذب ميگردد؛ نور
سبز بازتابش شده به چشم بيننده ميرسد، بنابراين جسم به رنگ سبز ديده ميشود.
اكنون اين سؤال مطرح ميشود: علت اينكه سطح يك جسم، نور معيني را بازتابش و نورهاي
معيني را جذب ميكند چيست؟
تحقيق و آزمايش نشانميدهد دليل اصلي آن ساختمان شيميايي مادهاي است كه سطح يك جسم از آن تشكيل شده و نور با آن برخورد ميكند. در بحث از رابطه مواد شيميايي با نور بازتابيده به طور خلاصه به دو گروه از تركيبات اشاره ميشود.
الف: تركيبات معدني مانند نمكها – تركيبات آهني مانند سولفات ، كلريد، اكسيد و هيدروكسيد آهن بر حسب اينكه در ملكول آنها آب تبلور باشد يا نباشد به رنگ زرد، قرمز تا قهوهاي ديده ميشود. همچنين نمكهاي اكسيژندار منگنز مانند پتاسيم پرمنگنات يا سديم منگنات بنفش و نمكهاي اكسيژندار مس (سولفات، نيترات، كربنات و...) آبي تا سبز هستند.
ب: تركيبات غير معدني (آلي): در مورد اجسامي كه رويه (سطح) آنها از تركيبات غير معدني تشكيل شده باشد رنگ ميتواند در اثر وجود گروههاي شيميايي خاص باشد. مثلا" اگر تركيب شيميايي رويه ي جسم داراي گروهي بهنام آزو (دو اتم ازت بهم چسبيده كه هر اتم ازت با گروههاي شيميايي ديگر پيوند داشته باشد.) باشد بر حسب تعداد اين گروههاي آزو در ملكول نورهاي خاصي جذب يا بازتابش خواهد شد در نتيجه سطح جسم به رنگ زرد يا نارنجي ديده ميشود. همچنين چنانچه دو ازت گروه آزو به حلقهي بنزين متصل باشند جسم در نور سفيد به رنگ قرمز ديده ميشود. نمونههاي فراواني از گروههاي شيميايي رنگزا شناخته شده كه نشان ميدهد رنگ نور بازتابش حاصل از تابش نور سفيد بر اجسام ارتباط مستقيمي با تركيب شيميايي سطح آنها خواهد داشت.
بديهي است چنانچه به جاي نور سفيد نورهايي كه طيف كامل را دارا نيست تابانده شود، نور بازتابش شده و در نتيجه رنگ جسم متفاوت خواهد بود؛ مثلا"جسمي كه در نور سفيد به رنگ سبز ديده ميشود، چنانچه بر آن نور قرمز يا نارنجي بتابانيم تماما" جذب ميشود و چون نور سبز در آن نيست بازتابش نداشته و جسم سياه رنگ ديده خواهد شد.
تحقيق و آزمايش نشانميدهد دليل اصلي آن ساختمان شيميايي مادهاي است كه سطح يك جسم از آن تشكيل شده و نور با آن برخورد ميكند. در بحث از رابطه مواد شيميايي با نور بازتابيده به طور خلاصه به دو گروه از تركيبات اشاره ميشود.
الف: تركيبات معدني مانند نمكها – تركيبات آهني مانند سولفات ، كلريد، اكسيد و هيدروكسيد آهن بر حسب اينكه در ملكول آنها آب تبلور باشد يا نباشد به رنگ زرد، قرمز تا قهوهاي ديده ميشود. همچنين نمكهاي اكسيژندار منگنز مانند پتاسيم پرمنگنات يا سديم منگنات بنفش و نمكهاي اكسيژندار مس (سولفات، نيترات، كربنات و...) آبي تا سبز هستند.
ب: تركيبات غير معدني (آلي): در مورد اجسامي كه رويه (سطح) آنها از تركيبات غير معدني تشكيل شده باشد رنگ ميتواند در اثر وجود گروههاي شيميايي خاص باشد. مثلا" اگر تركيب شيميايي رويه ي جسم داراي گروهي بهنام آزو (دو اتم ازت بهم چسبيده كه هر اتم ازت با گروههاي شيميايي ديگر پيوند داشته باشد.) باشد بر حسب تعداد اين گروههاي آزو در ملكول نورهاي خاصي جذب يا بازتابش خواهد شد در نتيجه سطح جسم به رنگ زرد يا نارنجي ديده ميشود. همچنين چنانچه دو ازت گروه آزو به حلقهي بنزين متصل باشند جسم در نور سفيد به رنگ قرمز ديده ميشود. نمونههاي فراواني از گروههاي شيميايي رنگزا شناخته شده كه نشان ميدهد رنگ نور بازتابش حاصل از تابش نور سفيد بر اجسام ارتباط مستقيمي با تركيب شيميايي سطح آنها خواهد داشت.
بديهي است چنانچه به جاي نور سفيد نورهايي كه طيف كامل را دارا نيست تابانده شود، نور بازتابش شده و در نتيجه رنگ جسم متفاوت خواهد بود؛ مثلا"جسمي كه در نور سفيد به رنگ سبز ديده ميشود، چنانچه بر آن نور قرمز يا نارنجي بتابانيم تماما" جذب ميشود و چون نور سبز در آن نيست بازتابش نداشته و جسم سياه رنگ ديده خواهد شد.
+ نوشته شده در یکشنبه بیست و هشتم آذر ۱۳۸۹ ساعت 9:59 توسط گروه آموزشی علوم تجربی شهرستان بوشهر
|